محمد مهدى ملايرى
403
تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )
برود . مىخواهم كه وضع نوشتن و خواندن به صورتى درآيد كه مردم مطلبى را بخوانند تا آن را بفهمند ، نه اينكه ناچار باشند اول آن را بهفمند تا بتوانند درست بخوانند . مىخواهم كه غرض از نوشتن روشن ساختن و آشكار كردن انديشه باشد ، نه پوشاندن و كور كردن آن . مىخواهم خطى داشته باشيم كه صورت راست و دقيق سخن باشد ، و آن را بدانگونه كه تلفظ مىشود نشان دهد ، نه اينكه فقط قسمتى از آن را در خود منعكس سازد ، يعنى نيمى از لفظ را بنماياند و نيم ديگر را ناديده بگيرد . من مىخواهم كه خط عربى ، هم تمام حروف و حركات را بهطور كامل و شامل نشان دهد و هم اينكه آسانى و سادگى و سرعت در آموزش آن و صرفهجويى در وقت و در مال و در زحمت از هرجهت در آن رعايت شده باشد . اينگونه اصلاح اگر انجام پذيرد ، بسيار موجب كاهش رنج و تعب مىگردد ، و عامهء مردم را از آموختن قواعد صرف و نحو و اتلاف وقت در آن بىنياز مىسازد . اصلا اگر زبان طورى نوشته شود كه بتوان آن را درست خواند و از لغزش در امان بود عامهء مردم را چه نيازى به نحو است ؟ اين اصلاح اگر انجام پذيرد - و حتما بايد اين كار بشود - مانع از آن خواهد شد كه ما هم به همان اقدامى كه تركها بدان دست زدند و اكنون بسيارى از مردم طالب آن شدهاند ناچار شويم ، يعنى اينكه يكباره همهء اين دشوارىها را كنار بگذاريم و خط عربى را به خط لاتينى تبديل كنيم . « در اينجا لازم مىدانم اين امر را به اطلاع محافظهكاران برسانم كه من تاكنون با كسانى كه خواهان تغيير خط عربى به لاتينى بودهاند به سختى مخالفت كردهام و از اين پس نيز مخالفت خواهم كرد . اين كار علتهايى دارد كه اينجا جاى ذكر آن نيست ؛ ولى اين را نبايد فراموش كرد كه اگر همهء ما به اصلاح خط نشتابيم ، و اين تبليغات را از ريشه برنيندازيم ، و اين حجت قوى را از دست طرفداران تغيير خط نگيريم ، اين مخالفتها هيچگونه اثرى نخواهد داشت و كسى با من همآواز نخواهد شد .